...در آغاز تاریکی بود.و بناگاه
بَنگ!رخدادی که هستی بی وقفه فراگستری را از زمان،فضا و ماده موجب شد
اکنون ورای آنچه که هرگز تصورش را نمیکردیم شاهد آنسوی محدوده های هستی مان هستیم
در جایی که آنرا "جهان هستی" مینامیم
بسیار نزدیک
برای هزاران سال،بشر در حضور او آرامش یافته است
برای مسافرین در شب نشانه راهنما بوده است
وقت نگهداری برای کشاورزان
ومکان یابی برای ملاحان در دریا
در بعضی فرهنگها او حتی یک خدا بوده است
او تنها جرم کیهانی است که تا کنون توسط بشرمورد بازدید قرار گرفته است
و امروز ناسا طرح یک پایگاه دائمی را در آن دارد
اما اول بار چگونه در آنجا پدیدار گشت؟
ماه چگونه به منصه ظهور رسید؟
پاسخ چنان حیرت بر انگیز و مفتون کننده است
که بیشتر ساکنین زمین هرگز تصورش را نکرده اند
Traduzione e synch: supersimo, hipopo, ZioCampori, kickaha, cochrane, don_ciccio
Revisione: kickaha, supersimo
The Universe 1x05 The Moon
::Italian Subs Addicted:: [www.italiansubs.net] ادامه زیرنویس بقیه قسمتهای این مجموعه به تدریج در: http://hpezhman.blogfa.com
در آخرین شمارش بیش از 150 قمر منظومه شمسی ما رامزین کرده اند
نپتون 13 عدد را به خود اختصاص داده است
زحل(کیوان)48تا قمر دارد
و مشتری رقم حیرت انگیز 62 قمر رادارد
و زمین از سوی دیگر فقط یکی دارد
اما یکی که خاص است
ماه ما،الهه ماه،آنگونه که رومی ها نامش داده بودند، از نظر اندازه قابل ملاحظه است
اون به هیچ وجه بزرگترین قمر منظومه شمسی ما نیست
چندین قمر دیگر وجود دارند که از آن بزرگترند
یکی از اقمار زحل،تیتان(خدای خورشید یونان باستان)برای مثال دو برابر ماه است
اما نسبت به سیاره میزبان خود ،ماه ما بزرگترین است
اون یک چهارم اندازه زمین است،و واقعاً در مقایسه با زمین بزرگ است
هرگاه از فاصله ای از طریق یک تلسکوپ به زمین نظر بیندازید
زمین و این شی بزرگ دیگر را میبینید
اگر به مشتری یا هر سیاره دیگری نگاه کنید
آنرا سیاره ای بزرگ خواهید یافت و همه آن اقمار ریز و کوچکش را در ...برابرش. لذا
...ماه ما بسیار بزرگتر است، و اون تنها قمر
این هشت سیاره کنونی است که چنین موقعیتی دارد
اندازه های نسبی این دو جرم آنقدر یک اندازه هستند که
بعضی منجمین آنقدر پیش رفته اند که از آنها به عنوان "سیستم زمین-ماه"یاد می کنند
به عنوان یک سیاره دوگانه
فاصله متوسط از زمین تا ماه 376000کیلومترمیباشد
یک سفر سه روزه در فضا
قطر ماه تقریباً یک چهارم اندازه زمین است
حدود 3475کیلومتر
یک روز منفرد در ماه معادل 27.3 روز زمینی است
این به این خاطر است که یک طرف ماه بطور دائم به سمت ما است
ماه چهره به چهره به سیاره ما قفل شده است
لذا ماه بایستی یک دور کامل بدور زمین بزند ،تا یک گردش
کامل حول محور خود داشته باشد
یه جورایی شبیه بچه ها در بازی " عمو زنجیر باف"م
در این بازی بچه ها همواره به مرکز دایره نگاه میکنند ودر حینی که دستهای هم را گرفته اند در یک دایره میچرخند
صفر،همه موتورها روشن.پرتاب . پرتاب شد.
با وجود چنین ارتباط نزدیکی که بین زمین و ماه وجود دارد
تنها یک ملاقات کوتاه از ماه لازم است تا کاملاً روشن شود
که در واقع آنجا دنیای بسیار متفاوتی از سیاره ماست
و البته مکانی فوق العاده خطرناک
ما اکنون بر پا ایستادیم. همه چیز در آرامشه. عقاب فرود اومد
البته هوایی وجود نداره شما به لباس فضایی نیاز دارید
در واقع،ماه مطلقاً اتمسفری ندارد
بنابراین چیزی وجود ندارد تا امواج صوتی را منتقل کند
اگر شما بر سطح ماه با دوستی ایستاده باشید و سعی کنید با او حرف بزنید
آن شخص قادر نخواهد بود حرف شما را بشنود. مگر با استفاده از رادیو
من داشتم یه روز روی ماه گشت میزدم,
در ماه شاد شاد..
- دسامبر. - نه می!
نبودن اتمسفر به معنای نبودن ملکولهای هوا نیزمیباشد
تا بتواندنور خورشید را مفترق و پراکنده کند
لذا آسمان همواره سیاه است
و چشم انداز آنجا کمک کمی در روشن کردن محیط میکند
نوعی تک رنگی،میدونید، اونجا از رنگ خبری نیست
صخره ها و سنگها اغلب به رنگ قهوه ای خاکستری هستند
اون شاید یه کمی با سایه روشن بیشتری در یک جهت،شاید در جهت خورشید باشه و
سایه روشن کمتری ،خاکستری تر، در نگاه کردن به طرف دیگر
اما نه چندان رنگین
نوسانهای شدید درجه حرارت نیز به شرایط نا خوشایند یک ملاقات از ماه می افزاید
نوسان بین گرما و سرما هولناک است
از 270 درجه بالای صفر د روسط روز
تا 240 درجه زیر صفر در شب
حتی جاذبه کم ماه که فقط یک ششم زمین است
میتواند خطری برای هر بازدید کننده ای باشد
واقعیتی که فضانوردان آپولو آنرا در تارک ذهنشان در طی ماه پیمایی های
زیادشان حفظ کرده بودند
آنها میدانستند که بدون حفاظ کلفت کلاه
لباس فضایی شان ،مرگ بر ایشان لباس می پوشاند
اگر کاری میکردند و بر روی صخره یا سنگی می افتادند
و تعادلشان به هم می خورد و میافتادند و سرشان بر سطح برخورد میکرد
حفاظ کلاهخود صورت ممکن بود ترکی بردارد و با مکش ماه روبرو می شدند
در این صورت با یک موقعیت خطیر روبرو می شدیم
در حالی که یک لباس فضایی میتواند بازدید کننده از ماه را در برابر مکش ناشی از فضا،فقدان اکسیژن
تناوب شدید دما و تشعشع خورشیدی کشنده،حفظ نماید
یک خطر باالقوه ای که لباس فضایی توانایی کمی در حفاظت از آن دارد
سنگهای آسمانی بسیار ریز میباشند
آنها مرتباً سطح ماه را مورد کوبش قرار می دهند
...سنگهای آسمانی ریز
اون سنگهای ریزی که در اتمسفر ما میسوزند وتولید شهابسنگ میکنند
بر روی ماه به علت فقدان اتمسفر مستقیماً بر سطح آن فرود می آیند
اونها سطح ماه را کوبیده و نرم کرده اند
regolith. و پوششی گرد و غباری از مواد سبک شنی بنام روگولیت بوجود آورده اند
دکتر آماندا هندریکس در مورد ماه در آزمایشگاه "جت رانش" ناسا مطالعه میکند
این تشکیلات در اینجا یک کارخانه منظمه
اینا صخره های خرد شده هستن،همشونه همینان
با گذشت زمان این خرد وتصفیه کننده با سرعت بیشتری به کار آسیاب مانند خودش ادامه میده
اینجا در کمتر از یک ساعت اینا درست شده
اما در روی ماه این کارنتیجه بیش از چهار بیلیون سال بمباران
توسط سنگها و ریز سنگهای آسمانی است که بر روی سطح آن باریدن میگیرند و صخره ها را خرد میکنند
شبیه محصولات این کارخانه تولید شن
رگولیت ماه از دانه های به اندازه های متنوع تشکیل شده است
از صخره های بزرگ تا غبار ریز
این گرد وغبار بسیار ریز از روی تصاویر آپولو برای ما آشناست
جایی که رد پای فضانوردان بر روی غبار دیده میشد
این ذرات بسیار ریزند و ..آنقدر ریز که در واقع موجبات دردسر برای فضانوردان را فراهم میکردند
این ذرات ریز با چسبیدن به لباس فضانوردان و نفوذ به داخل تجهیزات
مشکلات زیادی میتوانند بوجود آورند
سنگهای آسمانی واقعاً بزرگی در گذشته بر سطح ماه فرود آمده اند
در واقع این برخوردهای مهیب
مسئول ایجاد نواحی مدور تیره بر روی ماه میباشند
اشکالی که برای بسیاری رصادان
به نظر میرسد بصورت اشکالی شبیه چشمها ،بینی و دهان یک چهره انسانی نظم یافته اند
این مشاهدات به توهم انسان بر روی ماه دامن میزند
این برخوردها بر سطح ماه گودالهای بزرگی بوجود آورده اند
بعضی از اونا قطری برابر 1100 کیلومتر دارند
گدازه تیره در نهایت از طریق نقاط ضربه خورده فوران کرده و به گودال جریان مییابد
امروزه ما این نقاط تیره رو ماریا می نامیم که به لاتین به معنای دریا میباشد
این نامگذاری به قرن 17 برمیگردد
زمانی که رصادان دوران رنسانس ماه را زیر نظر داشتند
انها تصور کردند که نقاط تیره ممکن است اقیانوس باشند
و منجمین اون زمان به بسیاری از نقاط تیره یا به زعم خودشان دریاها نامهای عجیب و خیالبافانه ای دادند
دریاها همگی بعد از اثراتی که یکبار از ماه پذیرفته بودند،نامگذاری شدند
لذا میتوانید دریای طوفانها و دریای بحرانها و دریای آرامش داشته باشید
...و به همین نحو
بعضی از محلهای برخورد فرصت کمی برای فرسودگی داشته اند
لذا اشکال اونها هنوز نسبتاً موجدار و طبقه طبقه است
برای نمونه یکی از اونها دریای ارینتال یا دریای شرقی نامیده میشود
پهنای آن 950کیلومتر میباشد و برخوردی که موجب پیدایش آن شده است
بسیار شدید و مستقیم بوده است
نتیجه بسیار شییه مرکز یک صفحه هدف است
این جوشگاه زخم شرقی به نوعی شبیه یک شلیک گلوله به یک شیشه است ،طوری که شما همه جور
حلقه هایی را که در اطراف شکستگی ها بوجود می اید را میبینید
دانشمندان اغلب گفته اند که اگر این منطقه مستقیماً در طرف روبروی شما بود
این امکان وجود داشت که کل اسطوره شناسی در باره ماه چیز متفاوت دیگری میشد
زیرا در آنصورت شبیه چشم بزرگی میشد که خیره به ما مینگرد
سه حلقه متحد المرکز از سلسله کوه دریای شرقی را به همراه چندین قله
کوه برافراشته تا چندین هزار فوت در بر گرفته است
آنها همه اثرات آن برخورد مهیب بوده اند
زمانی که ما سلسله کوهها را بر روی زمین می بینیم ،آنها اغلب در ابتدا ناشی از
حرکت مداوم به اطراف،در هم خرد شدگی بسیار آهسته، و به هم نیرو وارد کردن میباشند
که منجر به ایجاد سلسله کوههایی می شوند که بعداً به صورت همه اون اشکال
تماشایی در می آیند که ما درماترهورن(کوهی در آلپ سوئیس که یکی از مرتفعترین قله ها به شکل هرم در آلپ را دارد)وجاهای دیگر میبینیم که ناشی از فرسایش آب هستند
در ماه،هیچ طبقات زمین شناختی قاره ای وجود ندارد
سطح آن ایستا و ساکن است
بله.شما با این حال کوههایی بر روی ماه دارید
و دلیل آن همان اثرکوبش اون برخوردهای بزرگ است
انفجار بزرگی است که یک حفره حفر می کند
مواد را به سمت بالا و خارج پرتاب مینماید و برای همین شما این حلقه ها را دارید
کمانهایی از کوهها که اطراف محلهای برخورد را احاطه میکنند
اما اشکال برخوردی آنها در اونجا بر اثر نیروهای خارجی بوجود آمدند
نه نیروهای داخلی
یک دهانه ناشی ار برخورد مهم دیگر،ولی بسیار کوچکتر از دریای شرقی
اما کاملاً به جالبی آن تایکو است
که به نام یک منجم دانمارکی برجسته قرن 17 نامگذاری شده است
این شکل ناشی از برخورد
در ربع جنوب غربی سطح نزدیک ماه قرار گرفته است
اون...درمنطقه روشن قرار دارد و شما میتوانید تقریباًآنرا بدون چشم مسلح ببینید
و زمانی که اون انفجار رخ داد همانند بسیاری از دهانه های دیگر
گرد و غبار پودری شکل روشنی را به بیرون پرتاب کرد
طور یکه این پرتوهای که به بیرون انتشار یافتند بسیارمخطط بودند
پرتابه های مواد گرد و غباری به اندازه 1500کیلومتر از محل برخورد تایکو گسترش می یابند
و کوهی از ضایعات نیز از مرکز دهانه بر میخیزد
این امر نتیجه اثر نیروی لگد زنی و و واپس نشینی برخورد خرده سیاره میباشد
بعضی از مواد بسیار فشرده شده در مرکز محل برخورد
به بیرون می جهند،در حالیکه جسم برخوردی یا به عقب واپس مینشیند یا به قطعات ریزی منقسم می گردد
اما خیلی پیش از آنکه هر کدام از جلوه های خاص ماه
بوسیله تلسکوپهای جدید و سفرهای فضایی تشخیص داده شوند
رصد دقیق رفتار و ظاهر ماه
برای ساکنین زمین از اهمیت حیاتی برخوردار بود
برای حداقل 15هزار سال بشر به ماه به عنوان منبعی از نور،
هادیی در سفرهای دریایی
منبع ارجاعی در پیشه کشاورزی
و مهمتر از همه آنها... به عنوان یک زمان نگهدار مناسب ،احترام می گذاشت
در روزهای قبل از بوجود آمدن سیستمهای جدید،نگه داشتن زمان کاری ساده نبود
:زمان نگه دارهای اولیه دو انتخاب داشتند
اونها میتوانستند خورشید یا ماه را کنترل کنند
اگر شما در باره تلاش در پیگیری روزها فکر میکنید
اگر شما از یک تقویم خورشیدی مثل آنچه که ما این روزها مورد استفاده قرار می دهیم،استفاده میکنید
365روز در یک سال وجود دارد واون برای امر پیگیری روزهای زیادی است
و این کاری نیست که یک فرد معمولی بتواند در مقایسه با یک
تقویم قمری به خوبی انجام دهد هر کسی میتواند بگوید که چه موقع ماه کامل میشود
چه موقع ماه جدید می آید،در یک ماه جدید شما ماه را نمیبینید
شما ماه را در بدر کامل بزرگ و گرد میبینید لذا راحت است که بگوئیم
فقط 28یا29روز در یک دوره قمری وجود دارد لذا شمارش آن آسان است
و لذا اغلب جوامع در واقع با یک تقویم قمری زمان سنجی را آغاز کردند
منجمین اولیه ماه همچنین دریافتند که همسایه سیاره ای ما
یک تاثیرفیزیکی بسیار واقعی روی خود زمین دارد
ماه مسئول فراز و نشیب جزر و مد اقیانوسی ما میباشد
اگر این توپ تنیس را ماه فرض کنم
و زمین لذا این توپ فوتبال خواهد بود
جزر و مد در اثر کشش جاذبه ماه ایجاد میشود
لذا واضح است که...بله،که ماه به نوعی آب زمین را به سوی خود میکشد
و لذا این امر منجر به برآمدگی جزئی در جهت ماه میشود
خب،کمتر آشکار است که همچنین یک برآمدگی نیز در جهت دور از ماه بوجود می آید
لذا در واقع دو مد هر روزه وجود دارد
مد دیگر که میتوان به آن فکر کرد در اثر
نیروی جاذبه رو به مرکز زمین ایجاد میشود
زمین و ماه هر دو به دور خود مچرخند و این منجر به
این میشود که آبها در طرف دور نیز به سمت خارج حرکت کنند
یک تصویر اعلی تفاوت بین جزر و مد
در امتداد سواحل خلیج فوندی کانادا یافت میشود
سطح آب از مد کامل تا جزر کامل
به اندازه حیرت برانگیز 16.7متر سقوط میکند
برای بعضی اشکال حیات بر روی زمین
ایجاد جزر و مد محیط زندگی مناسبی را بوجود می آورد
اما اثر جاذبه ای دیگر ماه بر روی سیاره ما
مستقیماً مسئول چیزی است که کمتر از
اثر تداوم خود بقای حیات زمینی نمیباشد
ماه به آب و هوای زمین ثبات میدهد اثر جاذبه ای ماه
زاویه انحراف محور گردشی زمین را ثابت نگه میدارد
این انحراف همان چیزی است که منجر به ایجاد فصلهای دوره ای منظم میشود
همانطور که زمین بدور خورشید میگردد
اگر ما ماهی نداشتیم یا اگر ماهمان برای مثال خیلی کوچکتر از ماه فعلی بود
آنگاه میشد به طریق ریاضی نشان داد
که انحراف قطب شمالمان بسیار نوسان کننده و متناوب میشد
در حد زاویه ای که ،بگیم،از صفر تا 90 درجه در حالی که زائیه فعلی 23.5درجه است
و در واقع این تفاوت به آشفتگی منجر میشد
،و لذا ماه نقشی مهم در ثبات محور چرخش ما
سیاره ما و بنابراین آب و هوای ما بازی میکند
بعد از هزاره اول با اهمیت و شکوه ماه
و حضور دائم آن در آسمان شبمان
بشر بالاخره شروع به اندیشیدن به منشاء ماه کرد
ماه چگونه شکل گرفته است؟ ماه چگونه ایجاد شده است؟
در سال 455پیش از میلاد عالم یونانی آناکساگوراس
نظریه ای ابراز کرد دال بر آنکه ماه به سادگی تکه صخره ای بوده است که از زمین کنده شده
اغلب معاصرانش ،از طرف دیگر
معتقد بودند که ماه یک خداست
یا شاید یک توپ عظیم آتشین
لذا گفته و نظریه آناکساگوراس چندان مطبوع نظر واقع نشد
اما بدون شک تفکر و تعمق خاموش ادامه پیدا کرد
اما هیچ اطلاعات موثقی در باره ماه تا سال1609 بدست نیامد
زمانی که منجم ایتالیایی گالیلئو گالیله
یکی از اولین تلسکوپها را به سمت ماه نشانه رفت
و دریافت که دارد به چشم اندازی مینگرد،سرزمینی از دنیایی دیگر
هنگامی که از طریق یک تلسکوپ به ماه بنگرید
چیزی کاملاً متفاوت از آنی که با چشم غیر مسلح دیده می شود، به نظر خواهد آمد
لذا به جای آنکه دردید غیر مسلح صاف و مسطح به نظر آید
در واقع مدور دیده میشود و میتوانید سایه ها ببینید
میتوانید همه اون گودالها را که یک چشم بی سلاح آنها را نمیبیند،مشاهده کنید
و به یک آن آنجا شبیه دنیایی به نظر می رسد
و در منظر گاه شما در سه بعد ظاهر میشود
گالیله طرحهای مفصلی از سطح سیاره کوچک کشید
و برای اولین بار و برای همیشه ماه را به عنوان یک دنیای سخت صخره ای تثبیت کرد
نه یک خدا یا یک گلوله آتشین
اما منجم پیشتاز هرگز بطور آشکار و در بین عموم راجع به منشاء ماه اندیشه نکرده بود
ابتداً به خاطر اونکه به زودی علاقه او متوجه سایر سیارت شد
تا اینکه در سال1873
اولین تئوری بر پایه علمی راجع به منشاء ماه
آشکارا منتشر شد
این نظریه از ذهن یک منجم مستعد فرانسوی بنام ادووارد رُش تراوید
co-accretion theory, رُش از تئوری جانبداری میکرد که تئوری با هم ایجاد نامیده میشد
که اساساً میگوید
زمین و ماه در یک زمان با هم و از همان مواد یکسان تکامل یافتند
در زمان رُش بسیاری از دانشمندان شروع کردند به باور
اینکه سیارات ممکن است از ابرهای متراکم گاز داغ تشکیل شده باشند
اون ابرها به تدریج منقبض شدند و سرد گشتند و همونطور که در هم جمع میشدند
حلقه هایی از گاز از هم جدا شدند، و لذا حلقه ای از گاز در اینجا
و حلقه ای از گاز در اونجا شکل گرفتند و به همین ترتیب
و این حلقات گازی در نهایت در هم فرو رفته و سیارات را تشکیل دادند
رُش در دیدی خردتر زمین و ماه را بصورت یک منظومه شمسی میدید
نظر او این بود که تطور زمین بصورت توپی از گاز آغاز شد
و بعد سرد گشت و منقبض شد و حلقه ای از گاز را بوجود آورد
و بعد اون هم در خود فرو رفت و ماه را تشکیل داد
اما با این تئوری مشکلاتی وجود دارد
چونکه ماه ما محتوای آهن کمتری از زمین دارد
اگر هر دو جرم از مواد یکسان تشکیل شده باشند
ترکیب پایه آنها باید یکسان باشد
اما چنین نیست
این قضیه و سایر ناهمخوانیها
به زودی منجمین را به سمت چالشهای جدید برای ایده های جدید سوق داد
تا بتوانند وجود ماه را توجیه کنند
در آخرین یک سوم قرن نوزدهم
نظریات پیشرفته ای در باره منشاء ماه شروع به ابراز شدن کرد
در سال1873دانشمند فرانسوی ادووارد رُش
پیشنهاد داد که ماه به سادگی همزمان و در امتداد تشکیل زمین بوجود آمده است
که لزوماً از همان ذرات و گازهای ابری سحابه ای بوده است
اما این ایده یک ضعف پایه ای داشت
ماه دارای محتوای آهن بسیار کمتری از زمین میباشد
ماه تراکم کمتری دارد
مهمترین موضوعی که در باره ماه و ترکیب آن میدانیم این است که
ماه مرکزی تشکیل شده از آهن شبیه زمین ندارد
لذا وقتی به زمین مینگریم، واونجا یک منطقه مرکزی بسیار وسیع وجود داره
چیزی شبیه یک وزنه سنگین در داخل زمین از آهن،آهن-نیکل
و اون فلز تامرکز زمین در اونجا نفوذ کرده
زمین در ابتدا در هنگام تشکیل داغ بود
ماه بیشتر شبیه صخره ساده و صافه
دانشمندان ابتداً از روی مشاهده و
محاسبات ریاضی جرم ماه رو بدست آوردند
اگر ماه از همان موادی که زمین را درست کرده اند،تشکیل شده باشد
محتوای آهن آنها باید یکسان باشد
این یک رخنه در تئوری رُش بود که او نمیتوانست آنرا توضیح دهد
اما به زودی تئوری دیگری داده شد که فرضیه با هم ایجاد
را به کلی منتفی ساخت
در سال1878جرج داروین تئوری انشقاقی منشاء ماه رو اعلام کرد
این ایده توجهاتی رو به سمت خود جلب کرد که تا حدی به خاطر این بود که داروین پدری مشهور داشت
چارلز داروین بانی نظریه منشاء انواع
بعدها اگرچه جرج داروین سر از زیر سایه پدر بیرون کرد
و خود به عنوان عالمی برجسته در امر جزر ومد شناخته شد
و از طریق تجزیه تحلیل گسترده ودقیق ارتباط ماه و جزر ومد
جرج داروین به این فهم رسید که
ماه به تدریج و به آرامی در حال دور شدن بیشتر و بیشتر از زمین میباشد
تا 95سال بعد این امر ثابت نشد
زمانی که فضانوردان بر روی ماه فرودآمدند
آنها آینه های کوچکی بر روی آن تعبیه کردند
و شما میتوانید نورلیزری را به ماه بتابانید
و لیزر بوسیله آینه به سمت ما باز گردد
و در این حالت میتوان در واقع فاصله دقیق بین زمین و ماه را اندازه گرفت
این فاصله به میزان 3.8سانتیمتر در سال در حال افزایش است
که تقریباً برابر یک اینچ ونیم میباشد
اگر فیلمی بسازید با سرعت بسیار بالا
خواهید دید که ماه به تدریج در حال دور شدن از زمین است
این اون چیزی است که ما درحال حاضر میبینیم
داروین شروع کرد به این فکر که اگر این جریان را بر عکس کنیم چه روی خواهد داد
اگر جریان فیلم را به عقب ببریم
همانطور که در زمان به عقب می رویم ماه به ما نزدیکتر میشود
هر دوی مدار ماه و چرخش زمین
سریعتر و سریعتر میشود
و بنابراین چه روی خواهد داد اگر در نهایت ماه مجبور شود
با زمین یکی شود و بایستی،بایستی زمین را در آغوش بگیرد
نتیجه منطقی که داروین گرفت
این بود که قسمتی به سرعت چرخان مذاب زمین
بایستی از جرم اصلی جدا شده باشد
و به بیرون پرتاب و ماه ما شده باشد
او فوراً دست به کار محاسبات ریاضی شد
تا مسیر حرکت ماه را برعکس کند
آنقدر عقب تا به زمین برسد
در تلاشی مأیوسانه او به نقطه ای رسید که تقریباً نزدیک زمین بود
اما بیش از آن اونتوانست پیش رود
ریاضیات به شما اجازه نمیدهد که پیشتر بروید
آنچه که به اون میرسید نقطه ای است که ماه
شلاق وار بدور زمین با سرعتی به میزان
پنج دور در روز یا شش دور در روز
...بنابراین اون درست ززززز دور زمین زوزه کشان می چرخد
خب؟ و اون...اون تقریباً
8000کیلومتر دور از زمین است
هنوز ریاضیات به داروین اجازه نمی داد
تا دو جرم آسمان را به هم به تماس برساند
فرضیه انشقاق برای دهه ها تحت مذاکره و بحث بود
اما در نهایت دانشمندان نتیجه گرفتند که
حرکات نسبی زمین و ماه
از چنین نظریه ای نمیتواند منتج شود
زمین بایستی بسیار سریعتر چرخیده باشد تا
توجیه گر میزان چرخش فعلی خود باشد
تلاش برای توضیحی در امر ایجاد ماه همچنان ادامه داشت
و یک نظریه جدید توسط یک امریکایی به زودی ابراز شد
در سال 1909توماس جفرسون جکسون سی
یک افسر نیروی دریایی امریکا
و در پایگاهی در جزیره میر نزدیک سان فرانسیسکو مستقر بود
شغل رسمی وی نگاه داشتن زمان استاندارد برای ساحل غربی امریکا بود
اما از طرف دیگر سی یک دانشمند مستعد نیز بود
به عنوان یک مرد جوان او در امر نجوم آموزش دیده بود
او یکی از اولین امریکایی هایی بود که
در واقع مدرک دکتری در نجوم داشت
او به آلمان رفت و یک پی اچ دی در نجوم دریافت کرد
که ،میدونید،تقریباً در بازگشتش بیسابقه مینمود
امریکا از نظر علمی هنوز در دهه های 1800 عقب مانده محسوب میشد
پایگاه شغلی سی ،جزیره میر،یک رصد خانه داشت
وشغل این ناخدا به او اجازه میداد زمان زیادی برای رصد کردن و نظریه پردازی داشته باشد
او زمان زیادی برای تجزیه تحلیل هر دوی تئوریهای یکجا ایجاد و انشقاق صرف کرد
با در نظر گرفتن منشاء ماه
و او متقاعد نشد
به تدریج توماس سی به یک ایده کاملاً متفاوت رسید
"the capture theory". به این تئوری "تئوری تسخیر " نام دادند
ضرورتاً سی این فرضیه را داد که ماه در واقع در قسمت
متفاوتی از سیستم منظومه ای و جدا از زمین تشکیل شده است
و او هم درست مثل سایر سیارات بدور خورشید می گشته است
اما در زمانی اون به زمین بسیار نزدیک شده است
و توسط جاذبه زمین به تسخیر در آمده است
نظر او این بود که چیزی وجود دارد که آنرا محیط مقاومت در
فضای خارجی نامید،که اکنون میدانیم چنین چیزی وجود ندارد
سی هرگز به اندازه کافی توضیح نداد که این محیط مقاومت چه چیزی میتواند باشد
احتمالاً ذرات ریز ماده
با وجود آنکه او اطمینان داشت که بیش از این محلی از وجود ندارد
ایده او که بیان میدارد زمین ماه را به دام انداخته است
و ماه بایستی از راه دوری آمده باشد
و بعد با این محیط مقاومت برخورد کرده ولذا سرعتش کم شده است و بعد
به تدریج در یک مداری به تسخیر در آمده است
شاید نه یکباره، زمانی رفته است تا
به آرامی در مداری بدور زمین گرفتار آمده است
اون مثل یه فرد پرنده با ریسمان لاستیکی میماند که از بالای یک پل به پایین میپرد،او ابتدا پایین میرود،بعد به بالا باز میگردد
دوباره نه به اندازه قبلی پایین میرود، بازبه بالا باز میگردد
در نهایت در پایین آرام میگیرد
تئوری تسخیری توماس سی قطعاً تفاوت محتوای آهن
بین زمین و ماه را توجیه گر بود
اگر ماه در هر جای دیگری تشکیل شده باشد ،ترکیب آن میتواند خیلی متفاوت باشد
از طرف دیگر اینکه جاذبه زمین میتوانسته چنین جرم
بزرگی را تسخیر و حفظ کند بعید به نظر میرسد
با توجه به اینکه وجود محیط مقاومت هم منتفی است
تا بتواند سرعت جرم بزرگی مثل ماه را کم نماید
هر سه این تئوریها ضعفهای اساسی دارند
منشاءماه همچنان یک راز سر به مهر باقی ماند
در بیستم ژولای 1969فضانوردان امریکایی برای اولین بار پا بر روی سطح ماه نهادند
این اولین قدم کوچک برای انسان است
جهشی بزرگ برای بشریت
اونها ماه نشین سفینه خود را در دشتی از گدازه سخت شده نشاندند
Sea of Tranquility. که بنام دریای آرامش شناخته میشد
و خلبان گروه مأموریت بوز آلدرین آن منظر گاه را ویرانی باشکوه توصیف کرد
- منظره زیبا... - اون چیزی نیست?
اینجا پایین منظره با شکوهی هست.
فضانوردان 22کیلوگرم از صخره ها و خاک نرم ماه
یا اگولیت را با خود اوردند
تو رو خوب و واضح میشنوم موقعیت ما133:0-69:15.
زمین شناسان در مرکز فضایی جانسون در هاوستون با اشتیاق تمام متظر رسیدن آنها بودند
زمانی که نمونه ها اولین بار به زمین آورده شدند هیجانی بی اندازه بوجد آوردند
منظوره اینه که واقعاً باور نکردنی بود
هیچ کس در واقع کاملاً نمی دانست چه توقعی باید داشته باشد
و ما فوراً دریافتیم که با سنگهای بازالتیک روبرو هستیم
شبیه آنهایی که در هاوایی دیده میشوند
در واقع بسیار شبیه صخره هایی که یکی میتونه در هاوایی ببینه
زمین شناسان ناسا مترصد یافتن نه تنها بازالت بودند
بلکه صخره هایی از گونه دیگر
breccias. صخره ها برکسیاس(جوش خرده سنکی)نامیده شدند
برکسیاسها در زمان برخورد سیارکها تشکیل میشوند
لذا اگر تصور کنید که یک جسم برخورد کننده عظیم با ماه برخورد کند ،اون بسیار
آشفته و ویرانگر خواهد بود،اون ذرات را به بالا پرتاب میکند ذرات به خارج پراکنده می شوند و این منجر به
ایجا د دهانه هایی بعد از فروکش کردن اثر برخورد میشوند و شما میتونید دهانه های بسیاری بر روی سطح ماه ببینید
این ذرات همه به بالا پرتاب شده و سپس بر روی زمین اطراف دهانه فرد می آیند
و سپس توسط حرارت تولید شده ا ز دهانه متراکم میشوند
و به شکل سنگ و صخره در می آیند که بسیار وضعیت آشفته ای به نمایش می گذارند،میبینید
همه انواع قطعات در صخره با اندازه های مختلف
اشکال مختلف،همه قطعات صخره ای هستند که
در اثر برخورد اجسام برخورد کننده بوجود آمده اند
ما هرگزچیزی شبیه این در زمین ندیده ایم
صخره های ماه به زودی شروع کردند تا داستانی مسحور کننده برای ما بگویند
اول اینکه صخره ها و نمونه های خاک شامل ذراتی بودند
که نشان میداد ماه بایستیبعد از اینکه تشکیل شد توسط اقیانوسی عمیق از
گدازه پوشیده شده باشد
این نظر با این اکتشاف که صخره ها فاقد
چیز قابل توجهی از آنچه که دانشمندان"عناصر قابل تبخیر یا فرار" مینامند
دوباره تقویت شد
عناصر فرار اونهایی هستند که به سهولت بخار میشوند
و زمانی که صخره ای را حرارت میدهید آنها از دست میروند
و بعضی مثالها از عناصر فرار شامل آب یا پتاسیم میباشند
و اگرتوده ای از سنگهای زمینی رو با صخره های ماه مقایسه کینم
در خواهیم یافت که صخره های ماه به شدت تفتیده و متخلخلن
به نظر می رسد اونها حرارت دیده هستن و اونها
قسمت اعظم عناصر فرار خود را از دست داده اند
اما همزمان با این ناهمخوانی اولیه
در نمونه های ماه حداقل یک شباهت خیره کننده مشاهده شد
بین سطح ماه و خاک و سنگهای زمین
ایزوتوپهای(اشکال متفاوتی از یک عنصر که در تعداد نوترونها با هم فرق میکنند) جدای عناصر مثل اکسیژن بخصوص
اشکال متفاوتی از اکسین وجود داره
ماه هم دقیقاً همون نسبت یکسان از اشکال متفاوت رو داره که زمین
اما سایر صخره هایی که از جاهای دیگر سیستم خورشیدی میشناسیم
که مثلاً سنگها وفلزات آسمانی که از فضا می آیند همگی نسبتهای متفاوتی از ایزوتوپهای مختلف اکسیژن رو دارا هستند
که به این معنا است که مواد ماه و مواد زمین بسیار بسیار به هم شبیه هستند
در آخر نمونه های ماه در خود آثاری برای بدست دادن شواهد محکم با در نظر گرفتن
ترکیب زمین شناختی این جرم حفظ کرده اند
اما تلاش منجمین در فهم منشاء ماه همچنان
با گیجی و سر د رگمی روبرو بود
برای ویلیام هارتمن،از موسسه علوم نجوم در توسکان آریزونا
اطلاعات اندکی که از صخره های ماه بدست آمد بعضی نظرات را دامن زد
او تقریباً برای یک دهه بر روی آن در حال کار بود
اکنون او یک منجم برجسته و یک نقاش تصاویر فضایی
در اوایل دهه 60او دانشجوی فارق التحصیل دانشگاه آریزونا بود
در پروژه ای که مربوط به کشیدن نقشه های دهانه های روی ماه بود،شرکت داشت
از شیارهای عمیق حوزه های آبگیر ،یا دریاها تا کوچکترین چروک قابل مشاهده
همه اونچه که من در طی این نقشه کشی در 1960 دریافتم
این بود که در واقع مناطقی که دریاها محسوب می شد همان اشکال ناشی از برخورد بودند
سیارکهای بسیار بزرک به ماه برخورد میکنند
و منجر به این انفجارهای عظیم میشوند بعضی از اونها 600 مایل پهنا دارند
بزرگی جسم برخورد کننده چقدر باید باشد تا بتواند چنین اثری بر جای بگذارد؟ چیزی به اندازه 100مایل پهنا
میدونیم که اشیاء بسیار بزرگی سرگردان در اطراف سیستم خورشیدی داخلی داریم
که از اونها زمین شکل گرفته است و همواره در حال برخورد با سیارات بوده اند
برای هارتمن این نکته که یک سیارک بزرگ با پهنای100 مایل در زمانی به سیارات برخورد داشته است
سئوالاتی را در ذهنش بر انگیخت
آیا ممکن بوده که اجرامی به اندازه سیارات با هم برخورد کرده باشند؟
و آیا ممکن است چنین رویدادی با تشکیل ماه مرتبط باشد؟
در سال 1972هارتمن و همکارش منجم توسکانی دان دیویس
یک برنامه کامپیوتری در جهت کمک به بررسی این نظرات ابداع کردند
برنامه مبادرتی سخت در شبیه سازی رویدادهای
پیدایش در منظومه خورشیدی ابتدایی داشت
منجمین میخواستند ببینند که آیا هیچ جرم سیاره ای دیگری
نزدیک زمین تشکیل شده است که میتوانسته با آن برخورد کند
نظریه این بود...اگر اجسام دیگری آنجا قرار داشتند
و سرانجام اون با زمین برخورد میکند
...و همه این مواد پوسته ای را از زمین به اطراف می پراکند
همونطور که از خود جسم برخورد کننده
شاید ماه از همین مواد تشکیل شده باشه
به اندازه کافی مطمئن هستیم که شبیه سازی نشون داد که یک سیاره دوم
میتونسته در نزدیکی منطقه نفوذ زمین تشکیل شده باشه
سیاره ای به اندازه تقریبی مریخ
اون یک قمر نبود چونکه از همون موادی تشکیل شده بود که زمین
و لذا بایستی دارای همان مرکز آهن دار و به شدت متراکم و سنگین باشد که زمین هست
اما ماه چنین خصوصیتی ندارد
شواهد کافی برای هارتمن وجود داشت تا یک فرضیه چهارم جدید را وضع کند
The Giant Impact theory. که نام "تئوری برخورد عظیم" را بر آن نهاده شد
در سال 1974 یک فرضیه جدید که منشاء ماه را توضیح میداد
برای اولین بار دنیای علم را در نوردید
طرفداران این فرضیه آنرا تئوری برخورد عظیم نام دادند
پایه این نظر به تقریباً 4.5بیلیون سال قبل بر می گردد
زمین با یک جرم تقریباً به اندازه فعلی سیاره مریخ برخورد کرد
اون یک تصادم خیلی عظیم بود
و اون موجب شروع چرخش زمین شد
ما باور داریم که اون واقعه گردش فعلی 24ساعته رو به ما داد
و این تصادم اونقدر شدید بود
که منجر به برخاستن مواد به داخل مدار اطراف زمین شد
و به خاطر همون مواد است که باور داریم بعداً ماه از به هم آمیختگی اونها بوجود اومد
دکتر رابین کناپ و سایرین از موسسه تحقیقاتی جنوب غربی در باولدر
یک مدل کامپیوتری را طراحی کردند تا جزئیات رویداد
این برخورد عظیم را مطالعه کنند
این برنامه زمین و همه ذرات غباری پیش سیاره ای برخورد کننده رو
به ذرات بیشمار زیاد و متفاوتی تقسیم کرد و بعدتکامل و پیشرفت هر ذره ای در مسیر و جریان
برخورد رد یابی شد
شبیه سازی برخورد رو از منظرگاه بالا نشان داد
از بالا به پایین
زمین حتی قبل از این برخورد احتمالاً تا حدی در حالت مذاب بوده است
پس در ابتدا جرم برخورد کننده از این جهت نزدیک شده است
اون با زمین از کنار برخورد کرده است
و شما میتونید ببینید که جرم بر خورد کننده کشیده شده است
بصورت چنین بازوی طویلی از مواد،درست اینجا
دانشمندان عقیده دارند که لایه های بالایی زمین
متعاقب این برخود کاملاً بصورت مذاب در آمده اند
برخورد چرخش زمین را شروع کرده است
و شما همچنین میتوانید ببینید که برخورد
بطور اساسی شکل خود زمین را هم در هم ریخته است
بعد از چندین ساعت میبینیم که این بازوی مواد برخورد کننده
بر اثر جاذبه به دو توده عظیم در هم فرو رفته اند
توده داخلی مواد برخورد کننده
در واقع بطور قاطع منجر به شکل گرفتن ترکیب مرکز برخورد کننده شد
بعداً زمانی که این توده داخلی مجدداًبا زمین برخورد کرد
و اون دقیقاً اونجا رخ میده
اکثریت عظیم آهن که با برخورد کننده همراه بوده
در واقع توسط زمین جمع آوری شد
در حینی که این توده خارجی
پیش می آید و گذری نزدیک از زمین میکند
توسط جاذبه زمین به شکل یک بازوی طویل از مواد برهنه و باریک میشود
که سپس به شکل این صفحه از هم جدا میشوند
مواد تصور می رود که در عرض کمتر از یک سال در هم فرو رفته و ماه را تشکیل داده اند
به دنبال برخورد عظیم
امروزه آثاری از این برخورد در روی زمین وجود ندارد
زیرا که سیاره ما در اون زمان فقط تقریباً90 درصد اندازه فعلی خود را کسب کرده بود
باقی 10درصدبعدها از برخوردهای بسیار کوچکتر تجمع یافت
همچنین خود جاذبه زمین یک اثر باز شکل دهنده داشت
در عرض یک روز بعد از برخورد زمین یک شکل
اساساً کروی به خود گرفت
و هر فرو رفتگی که برخورد موجب شده بود
صاف و مسطح شد
مبدع تئوری برخورد بزرگ بیل هارتمن میباشد
که فرضیه خود را در سال1974در یک کنفرانس علمی ارائه داد
اما برای تقریباً یک دهه توجه زیادی به آن نشد
تا پایان ماموریت آپولو علاقه به ماه بطور وضوح کاهش یافت
بالاخره در یک کنفرانس مربوط به ماه در هاوایی در سال 1984
دوازده سال بعد از آخرین گذر به ماه
چهار منجم بزرگ دنیا به یک توافق عام دست یافتند
تئوری برخورد بزرگ تا به حال قابل توجیه ترین تئوری مورد پذیرش
در مورد منشاء ماه میباشد
من فکر میکنم هنوز بعضی آدمها باشن که بگن: "بله،هنور واقعاً اون ثابت نشده
اما این چیزی است که من اون رو تئوری پیش فرض مینامم
اگر شما در هر کتاب علم نجوم یا زمین شناسی نظر بندازید
اون دقیقاً تئوری است که مورد قبول میباشد
و اختلافات کوچک چندی وجود داره که تاکنون بایستی توضیح داده میشده
اما در کلیت پاسخگو است
حتی با یک تئوری مورد قبولی که توجیه گر پیدایش قمر ما باشد
دانشمندان مطالعه در مورد نزدیکترین همسایه کیهانی ما را به هیچ وجه
تمام نکرده اند
در حقیقت صحبت از بازگشت به سطح ماه با ایجاد یک پایگاه دائمی
اخیراً نقل مجلس کاخ سفید در سرپرستی ناسا شده است
حرارتی با جلوه در منظرگاه پنجره.
همه چیز به خوبی داره پیش میره.
چنین پایگاهی میتواند محلی برای آموزش فضانوردان در زندگی طولانی مدت در فضا فراهم آورد
همینطور محل پرتاب مناسبی برای ماموریتهای آتی به مریخ برای آنها ایجاد میکند
اما چنین اهداف علمی بزرگ از ذهنهای ساکنین عوام زمین بدور است
که گاه گاهی به درخشش مفتون کننده چهره ماه در آسمان شب خیره مینگرند
...برای ما صحبت از اقیانوسهای گدازه
...روگلیتهای ناشی از برخورد سنگهای آسمانی خیلی ریز
...و برخوردهای عظیم
هرگز از فتانه گی و جلوه های عاشقانه دنیای مرموزی که در همسایگی ماست نخواهد کاست دنیایی که نامش
ماه است